Strona głównaUsługiSztuczna inteligencja i AI Act

AI Act: badanie zgodności i bieżące doradztwo


Definicja z art. 3 pkt 1 rozporządzenia jest szersza, niż się wydaje, i węższa, niż sugeruje marketing dostawców. Zaczynamy od kwalifikacji, bo od niej zależy, czy dalsze obowiązki w ogóle Państwa dotyczą. Poza badaniem prowadzimy bieżące doradztwo: opiniujemy umowy z dostawcami AI, zasady korzystania z narzędzi przez pracowników i dokumentację wymaganą rozporządzeniem.

Wejście w życie

1 sierpnia 2024

Maksymalna kara, art. 99

35 mln EUR albo 7% obrotu

Na czym polega problem

Trzy pytania, na które większość organizacji nie zna odpowiedzi

Pierwsze: które z używanych narzędzi są „systemem AI” w rozumieniu art. 3 pkt 1 rozporządzenia. Odpowiedź rzadko pokrywa się z tym, co producent napisał w materiałach handlowych. Zwykłe reguły decyzyjne bywają sprzedawane jako sztuczna inteligencja, a realne systemy uczące się kryją się w modułach, o których nikt nie pomyślał.

Drugie: czy któreś z zastosowań mieści się w katalogu zakazanych praktyk z art. 5 albo wśród systemów wysokiego ryzyka z art. 6. Katalog zakazów obejmuje między innymi techniki podprogowe i manipulacyjne prowadzące do istotnej zmiany zachowania. Brzmi odlegle, dopóki nie przyjrzeć się mechanizmom personalizacji w systemach sprzedażowych.

Trzecie: kto w organizacji odpowiada za system AI po stronie dostawcy, a kto po stronie podmiotu stosującego. Role z rozporządzenia rozkładają obowiązki asymetrycznie, a umowy zawarte przed 2024 rokiem zwykle o nich milczą.

Jak pracujemy

Badanie AI w pięciu etapach

Pierwszy etap zamyka kwestię kwalifikacji i zakazanych praktyk. Kolejne uruchamiamy tylko wtedy, gdy wynik pierwszego tego wymaga, bo nie ma sensu badać zarządzania ryzykiem w systemie, który systemem AI nie jest.

01

Kwalifikacja i zakazane praktyki

Ustalenie, czy system albo jego składowe są systemem AI w rozumieniu art. 3 pkt 1, analiza występowania praktyk zakazanych z art. 5 oraz systemów wysokiego ryzyka z art. 6. Rezultat: raport rozstrzygający, czy rozporządzenie w ogóle Państwa dotyczy.

02

System zarządzania ryzykiem

Analiza tego, jak organizacja identyfikuje i ogranicza ryzyka związane z użyciem systemu. Korzystamy z norm ISO z obszaru AI jako ramy odniesienia.

03

Dane treningowe, walidacyjne i testowe

Ocena zbiorów danych oraz wypracowanie praktyk zarządzania nimi. Tu najczęściej krzyżują się obowiązki z AI Act i z RODO, bo dane treningowe bywają danymi osobowymi.

04

Dokumentacja techniczna i nadzór

Weryfikacja dokumentacji wymaganej rozporządzeniem, zasad prowadzenia rejestrów zdarzeń oraz środków nadzoru ze strony człowieka.

05

Raport zgodności i Polityka AI

Raport z badania zgodności oraz przygotowanie Polityki AI, czyli dokumentu, który realnie porządkuje korzystanie z narzędzi w organizacji.

Metodyka

Jak przebiega samo badanie

Badanie prowadzimy według własnej, rozwijanej metodyki, tej samej, na której opieramy audyty RODO. Sześć faz: inicjacja z uzgodnieniem celu i kryteriów, przygotowanie planu oraz list kontrolnych, przeprowadzenie badania, raport, formalne zamknięcie i wsparcie po badaniu.

Informacje pozyskujemy z przeglądu dokumentacji, wywiadów z pracownikami, oględzin urządzeń i systemów oraz obserwacji procesów. Po każdym spotkaniu uczestnik dostaje spisane ustalenia do potwierdzenia, więc nikt nie dowiaduje się z raportu, że powiedział coś, czego nie powiedział.

Porozmawiajmy

Rozmowa wstępna jest bezpłatna. Zwykle wystarcza, żeby ocenić, ile systemów wymaga badania.

22 207 21 87

Wsparcie prawne

W obszarze AI Act współpracujemy z kancelarią prawniczą, której zespół prowadzi badania naukowe nad regulacjami sztucznej inteligencji i uczestniczy w pracach Grupy Roboczej do spraw AI.

Z bloga

Korzystanie z modeli sztucznej inteligencji generatywnej a ochrona prywatności

Powiązane usługi

Audyty RODO

NIS2 i cyberbezpieczeństwo

Szkolenia

Formy współpracy

Nie tylko badanie. Także bieżące doradztwo


Badanie AI

Pięć etapów opisanych wyżej, zakończonych raportem zgodności i Polityką AI.

Bieżące doradztwo

Opiniowanie umów z dostawcami narzędzi AI, zasady korzystania przez pracowników, ocena nowych wdrożeń przed zakupem, konsultacje przy pytaniach z zarządu.

Szkolenia i Polityka AI

Warsztaty dla zespołów korzystających z narzędzi generatywnych oraz dokument porządkujący zasady w organizacji.

Uczciwie o granicach

Czego badanie nie obejmuje


Nie oceniamy jakości modelu ani jego skuteczności biznesowej. Nie prowadzimy testów penetracyjnych samego modelu. Nie zastępujemy dostawcy w obowiązkach, które rozporządzenie nakłada na niego, a nie na Państwa. Zakres każdego etapu ustalamy pisemnie przed rozpoczęciem prac, żeby nikt nie liczył na coś, czego nie zamówił.

Kalendarz

Rozporządzenie wchodzi etapami i część terminów już minęła


Najczęstsze nieporozumienie brzmi: „AI Act zacznie obowiązywać”. On już obowiązuje, tylko nie w całości. Zakazane praktyki są egzekwowalne od lutego 2025, obowiązki dla modeli ogólnego przeznaczenia od sierpnia tego samego roku.

Przesunięcie terminów przez pakiet Digital Omnibus dotyczy systemów wysokiego ryzyka. Obowiązki przejrzystości stosuje się od 2 sierpnia 2026, z jednym krótkim wyjątkiem opisanym niżej. Kto odłożył przygotowania, licząc na dodatkowy rok, odłożył je wobec niewłaściwej daty.

1 sierpnia 2024

Wejście w życie

Rozporządzenie zaczyna obowiązywać, ale jego przepisy stosuje się etapami.

2 lutego 2025

Zakazane praktyki

Art. 5 zaczyna być stosowany. Systemy z tej grupy trzeba było wyłączyć, nie dostosować.

2 sierpnia 2025

Modele ogólnego przeznaczenia

Obowiązki dostawców modeli GPAI wraz z uprawnieniami Komisji do ich egzekwowania.

2 sierpnia 2026

To już

Stosowanie większości przepisów

Obowiązki przejrzystości z art. 50 i egzekucja wobec dostawców GPAI z art. 101. Tej daty pakiet Digital Omnibus nie przesunął. Wyjątek dotyczy oznaczania treści z art. 50 ust. 2: systemy generatywne wprowadzone na rynek przed tą datą mają na to czas do 2 grudnia 2026.

2 grudnia 2027

Systemy wysokiego ryzyka

Załącznik III, termin przesunięty przez Digital Omnibus z pierwotnego sierpnia 2026.

2 sierpnia 2028

Systemy wbudowane w produkty

Załącznik I, czyli sztuczna inteligencja jako element wyrobu podlegającego odrębnym przepisom.

Kto to prowadzi

Obszar sztucznej inteligencji prowadzi audytor wiodący ISO/IEC 42001

Za badania zgodności z AI Act odpowiada u nas Łukasz Onysyk, wiceprezes zarządu i audytor wiodący systemu zarządzania sztuczną inteligencją według ISO/IEC 42001:2023. To norma, która opisuje, jak zarządzać sztuczną inteligencją w organizacji, a nie jak zbudować model.

Ma to znaczenie praktyczne. AI Act mówi, czego prawo wymaga; norma podpowiada, jak to poukładać, żeby dało się wykazać. Prowadzimy oba porządki razem, bo osobno żaden nie domyka tematu.

Od czego zależy wycena

Od liczby systemów objętych badaniem i tego, czy organizacja jest dostawcą, czy podmiotem stosującym. Samo ustalenie roli bywa najtrudniejszą częścią i tę rozmowę odbywamy bezpłatnie.

Pytania i odpowiedzi

AI Act i sztuczna inteligencja: pytania podstawowe


Od kiedy AI Act obowiązuje?

Rozporządzenie weszło w życie 1 sierpnia 2024, a jego przepisy stosuje się etapami. Zakazy praktyk z art. 5 obowiązują od lutego 2025, obowiązki dostawców modeli ogólnego przeznaczenia od sierpnia 2025, a przejrzystość z art. 50 wraz z egzekucją wobec tych dostawców – od 2 sierpnia 2026. Systemy wysokiego ryzyka mają terminy późniejsze: 2 grudnia 2027 dla Załącznika III i 2 sierpnia 2028 dla systemów wbudowanych w produkty. Przesunęło je rozporządzenie 2026/1744, które weszło w życie 27 lipca 2026, na sześć dni przed pierwotnym terminem.

Czy nasza firma w ogóle mu podlega?

Definicja z art. 3 pkt 1 jest szeroka i obejmuje także systemy kupione, nie tylko budowane. Podmiot, który wdraża cudzy system, jest podmiotem stosującym i ma własny katalog obowiązków. Odpowiedź „nie tworzymy sztucznej inteligencji” nie zamyka więc tematu.

Jakie są kary?

Artykuł 99 przewiduje trzy pułapy. Najwyższy to 35 milionów euro albo 7 procent światowego obrotu i dotyczy praktyk zakazanych. Za naruszenie pozostałych obowiązków grozi 15 milionów albo 3 procent, a za wprowadzenie organu w błąd 7,5 miliona albo 1 procent; w każdym wypadku bierze się kwotę wyższą. Jedno wdrożenie potrafi przy tym naruszyć rozporządzenie o sztucznej inteligencji i RODO naraz – wtedy postępowania biegną równolegle, każde z własnym pułapem.

Czy pracownicy mogą korzystać z ChatGPT?

Mogą, tylko że rozstrzyga o tym wariant usługi, a nie sam fakt korzystania. Konta konsumenckie nie mają umowy powierzenia: dostawca przetwarza wprowadzone treści we własnych celach, jako odrębny administrator, i domyślnie wykorzystuje je do trenowania modelu. Wklejenie tam danych klienta jest więc ich udostępnieniem, z pominięciem art. 28 ust. 3 RODO. Plany firmowe i dostęp przez interfejs programistyczny działają inaczej – jest umowa powierzenia, treści klienta nie służą trenowaniu, a przetwarzanie bywa możliwe do ograniczenia do Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Odpowiada za to pracodawca jako administrator, nie autor zapytania. Sam zakaz przy tym nie wystarcza: pracownik zakłada wtedy konto prywatne i problem znika z pola widzenia zamiast zniknąć naprawdę.

Sprawdźmy, które z Państwa systemów podlegają rozporządzeniu

Obowiązki przejrzystości z art. 50 stosuje się od 2 sierpnia 2026, a przygotowania do reżimu wysokiego ryzyka mają sens już teraz.

Z bloga na ten temat

Pisaliśmy o tym szerzej

Wszystkie wpisy